sábado, 1 de agosto de 2026

 En clave de verán (II)
O POETA DA RUMBA
(Gato Pérez)
 
 
A segunda estación musical deste Ventanuco estival detense en Gato Pérez, letrista, compositor, guitarrista e cantante, que foi o verdadeiro poeta da rumba catalá. O seu nome real era Xavier Patricio Pérez Álvarez. Nado en Arxentina en 1951, tiña orixe española por canto os avós, tanto paternos como maternos, exiliáranse alá cando a Guerra Civil.
Xunta coa súa nai, veu para Barcelona en 1966, para unirse ao pai que fixera antes a viaxe. Por un tempo traballou de maiordomo, dado o seu gran dominio do inglés, e pronto foi alcumado “Gato” pola súa cara rechoncha. Desde inicios dos anos 70 tocou integrado en varios grupos country, rock, jazz… ata que en 1977 empeza a experimentar coa rumba catalá, fusionando rumba e salsa dun xeito singular, o xitano co hispano e centroamericano, ata con tintes de bolero nas súas letras agridóces.

O propio Gato escribiu: “La rumba catalana es la música propia, característica y original de la Barcelona urbana. Ha nacido de una comunidad marginada pero netamente barcelonesa y muy arraigada, y posee un sello atractivísimo, entre gitano, flamenco y centroamericano, que no se puede comparar con nada conocido”.
A sua andaina musical perdurou entre 1978 de 1990, tempo no editou once discos. Xa en 1981 sufrira un infarto de miocardio e os seus problemas de saúde, moitos de corazón que lle facían padecer fatiga crónica, obrigárono a deixar o alcol. Cando os discos que compuxo logo, adoitaba dicir con sorna, os temas eran concebidos “baixo os efectos da auga mineral”
Finou novo en 1990, con tan só 39 anos, a causa doutro infarto, este letal, cando estaba traballando nun novo disco. En 1991 editouse un doble álbum recopilatorio baixo o título “Sabor de bario”.
 
 
Nas súas letras, que tocan de cheo o corazón, Gato Pérez atrévese coa crítica social, denunciando a discriminación de traballadores xitanos e negros, censura a contaminación urbana, o ritmo frenético da vida dos músicos de orquestra, o bodrio de programas dalgunhas canle de televisión, enarbola o papel do feminismo… Todo iso naqueles anos cando non era habitual, e nos que, á par, conta/canta historias anónimas de barrio en aire de cronista en verso.
 
Entresacamos neste portal algúns fragmentos de letras e cancións con vídeos de Gato Pérez, cando entonces en televisión había máis directos (e cando era un play-back, comunicábanno). A primeira parada facémola en “Gitanitos y morenos”, rumba cunha letra que, amén de crítica social, ven sendo a declaración e carta de presentación da súa música, esa que fusiona o ritmo de xitanos e negros. Para comprendelo, extraemos estes versos:
 
Gitanitos y morenos son los ases del compás
y en la sangre de sus venas late un pulso ancestral.
Ahora viene este cantante, forastero del sabor,
que se mira en el espejo del sentir multicolor.


Ahora vengo yo, a cantar sereno,
ahora vengo yo con sabor, aunque no sea moreno.
Ahora vengo yo, a cantar distinto,
con mi estilo especial de palabras y ritmo.


Pintor que pintas con amor, ¿por qué desprecias mi color?
si tú sabes que en el fondo yo también tengo sabor.
Puede ser que te equivoques con tu pincel extranjero,
pues también sienten el ritmo todos los blanquitos buenos.


 
O mundo frenético dos músicos de orquestra entre quilómetros e escenarios, a arte de saber interpretar para chegar ao corazón do público coa música de baile, é o fondo de de “Se fuerza la máquina”, pagando logo as consecuencias ese ritmo frenético que el mismo padeceu no corazón.
 
Este género divino, esta música excelente,
que es la música del pueblo con la que baila la gente,
tiene un gran problema, amigos, tiene un serio inconveniente
exige tantas energías que la salud se nos resiente.
 
Es la rumba y es el tango, son el jazz y el rock′n'roll:
un volcán de sentimientos por donde habla el corazón.
Así se gasta adrenalina y se bebe mucho alcohol
para afinar las emociones y acordarse del dolor.
 
Se fuerza la máquina, de noche y de día
y el cantante con los músicos se juegan la vida.
 
Si el cantante va cargado casi expresa lo que siente,
si va fresco canta triste y no conecta con la gente,
melodías eternas encadenan la armonía
cuándo el músico es sincero y toca trozos de su vida.


 
Noutras, Gato Pérez, párase no anecdótico sendo capaz de facer, por exemplo, do ventilador unha canción, ou mesmo dun bar, dese bar que todos tivemos, a onde o cliente asiduo adoitaba ir sempre a mesma hora a compartir ou desafogar historias, cabreos, emocións “en posición vertical”, mágoas ou alegrías con amigos e clientes. Nauqela xeracion, todos tivemos un bar que era máis que un bar. Ese de antes, ese que permañecía aberto ata a madrugada e o corpo aguantara, é o que protagoniza “Ebrios de soledad”, un canto de morriña a ese local:


Ese bar fue nuestra vida
y por eso está presente
en las iras y alegrías que nos mueven a vivir.
Aunque ahora es diferente y ya nada es como antes
su recuerdo permanece y se merece una ovación. 

Ebrios de soledad
los amigos de siempre
se alejan y se pierden
para volverse a encontrar,
en el mismo lugar
en sublime armonía
compartiendo emociones
en posición vertical.
 
Hay un genio incomprendido,
un creador de lo sublime
y un artista del futuro que aún está por descubrir,
el empírico poeta, traductor de obras completas,
que pega un salto a la Olivetti y se convierte en ganador.
 
Y también van los cantantes,
con los músicos geniales
a explicarse las canciones y exhibir su vanidad,
mientras otros sin fortuna venden risa y luz de luna
a un roquero rey del rollo rey del rollo de imitar.
 
El amigo derrotado
por la lucha cotidiana
va y se borra del programa pues tiene que madrugar
mientras otros más dichosos, habladores e incansables,
buscan otro grifo abierto donde poderse enganchar.
 
Se inaugura un nuevo día,
en el bar junto al mercado,
entre frutas y pescado que perfuman la humedad
donde gente alborotada en un mosaico de miseria
entierra su borrachera con algo sólido y champán.


 
Cun toque de humor, os prexuizos sociais afloran en “Todos los gatos son pardos”, esos que nos levan a ter opinións xa preconcebidas sobre os outros, ás veces pola súa indumentaria, polo coche que conducen e a que horas do día (ou da noite) en que se move. Presentado abaixo por José Mª Íñigo (sen bigote!), e como nunha crónica de comedia, todo arranca co suceso propio de crónica de xornal:
 
Circulaba por la noche en su coche un ciudadano
proveniente de una fiesta súper de ambiente mundano,
aturdido por la juerga, aplastado en el asiento
se marchaba hacia su casa computado a descansar.
De repente y por sorpresa unos guardias apostados
le ordenaron detenerse y aparcar en un costado.
El control daba con todo, se buscaba a unos maleantes
que habían dado un serio golpe junto allí minutos antes.
 
A las tres de la mañana nadie cree ni una palabra
a un sujeto mal vestido en un coche destartalado
"Aquí hay gato encerrado -dijo un guardia inteligente-
"deberemos comprobar quién es usted y en dónde ha estado".
Es más, y en esos días los vecinos reclamaban
un despliegue policial superior al habitual:
mil atracos y secuestros, registros y redadas,
la ciudad era un infierno, se había perdido la calma.
 
Si hubiera sido de día, habría pasado de largo,
pero señores, era de noche, y todos los gatos son pardos
(…)
 
Dos días en comisaría, esposado a un homicida,
simple trámite y perdone las molestias de antemano.
Si hubiera sido de día, habría pasado de largo,
pero señores, era de noche y todos los gatos son pardos.



 
E crónica de familia, a de “Blanca Torres Muñoz”, filla de Pedro e Juana, e que foi unhas desas mulleres fatal, tan linda e engaioladora como provocadora da ruina de todos os que a ela de achegan. Cantaba Gato:
 
Perico Torres y Juana María Muñoz
venían de dos estirpes de raza pura en el vacilón:
Juana venía del monte, Perico del altiplano,
y ponían banda sonora al comportamiento humano.


Se unieron en la tormenta y aterrizó un meteorito,
bello fruto primoroso de María Juana y Perico.
Que de su madre heredó belleza y de su padre locuacidad,
la bautizaron Blanca en homenaje a la amenidad.


Blanca Torres Muñoz es una muchacha fina
que a los hombres vuelve locos y los conduce a la ruina.


Nota: vídeo de TV3 Catalana, con tres canción de Gato. Avanza o vídeo ata 5,20 min. para esoitar Blanca Torres Muñoz (ou ben podes escoitar as tres canción: "Juanito Alimaña", "Blanca Torres Muñoz" e "A la carrer de la cera", esta última en catalá, que tamén foi lingua para de canción de Gato)

 
Biográfica da súa vida resulta “La gran ciudad”, na que relata a crónica do adolescente que foi, que con 15 anos e xunto coa nai, chegan da Arxentina, e desembarcan en Barcelona. Así, el mesmo, Xavier Patricio, enfróntase a nova cidade, e na letra rinde o seu tributo a unha Barcelona multicultural, deixando atrás os pibes porteños no seu Buenos Aires natal.
 
Un día de primavera del que hará un decenio más,
arribaba a la ciudad por la puerta de ultramar
en un barco transatlántico desde el continente austral
un chaval viajero armado de una gran curiosidad.


Muchos amigos en la distancia, había tenido que dejar.
El mundo intenso y festivo que solía frecuentar.
Su ciudad gigante conocía de pe a pa
y aprendía por las calles la lección fundamental.


El trajín cosmopolita y una gran actividad
sorprendieron gratamente al chico al desembarcar,
treinta años prisionera y no podían doblegar
a la enérgica ciudad que comenzaba a despertar.


Inundaban las aceras emigrantes y extranjeros
en un cóctel demencial de turistas con obreros,
abierto y cálido el corazón del lugareño
tantos potajes distintos en un único puchero.
 
Hay gitanos y judíos, valencianos, portugueses
andaluces, africanos, isleños y aragoneses,
y una rambla rebosante de fecunda humanidad,
un oasis de tolerancia imposible de ocultar.
 
Charla y copa descubrían los secretos del lugar
en larguísimos paseos a las horas de estudiar.
Conversaciones eternas, escalas de bar en bar
entre Tibidabo y mar del Besós al Llobregat.




 
A inicios do anos 80 falar de feminismo e empodeirar á muller para abandeirar unha política que entonces era de homes, supoñía unha ousadía. Pero en “La diputada” Gato non se cortaba un pelo na crítica política aos varóns “culpables del aburrimiento”:
 
Siempre por delante de todos los hombres
que han hablado tanto y han hecho tan poco,
y son los culpables del aburrimiento
que se masca en medio de este desencanto.

Siempre rodeada de tipos tan serios
que por más que hablan no se les entiende.
Hablan el idioma de un mundo distante
que jamás consigue llegar a la calle.
 
Ella sola contra todo el mundo
cambiará esas leyes inhumanas
(…)
Aire nuevo en el congreso con esa fiera desatada
que no para nunca, todo un tren expreso
¡Ay, qué diferente, la diputada!




“Quise ser tu amigo” é unha canción nostálxica do que puido ser pero non foi nas nosas relacións. O non saber ver a oportunidade, non coller o tren axeitado, resultando esa letra de bolero ao ritmo de singular rumba aflixida:


Cuando salga el sol mañana
yo ya estaré lejos de ti.
Fuimos almas impacientes
que no supieron resistir.


Quise ser tu amigo, ¿te acuerdas de mí?,
que te pasó tan cerca y no quisiste huir;
te azotaba un viento de ambición sin fin
y no tuviste tiempo para mí.


Ya no soy aquel fantasma
que vivía en la oscuridad.
Me tocó pasar por todo
hasta que aprendí a olvidar.



 
Gato Pérez finou con 39 anos deixando moitas historias por crear e cantar. Neste capitalismo salvaxe, se eres novo, con dificultade para chegar a fin de mes, imposible poder pagar unha vivenda con tan pírrico salario, sufrindo as dentadas da ansiedade e do estrés por doquier -que tamén asomaba naqueles anos 80 cunhas tasas da paro brutais-, nunha sociedade hoxe en que psiquiatras e psicólogos clínicos poder facer o agosto, non cabe alporizarse, non serve nadar sempre contra corrente, non podemos agotarnos facerdo de Quixote, e Gato nos receito a ritmo de rumba para levantarche o ánimo é ben sinxela: “Resignación” 
 
Óigame usted, caballero, que problema tengo yo:
Tengo atrasada la renta, la farmacia y el colmado
el teléfono cortado, me he quedado sin trabajo
y el coche se me revienta,
y si sigo cuesta abajo, no llegaré a los cuarenta.


Dígame señor psiquiatra: ¿Qué debo hacer?
He perdido a mis amigos y a mi mujer:
“Yo te voy a recetar jarabe de “Me resbala”,
un poco de una pomada y un ungüento de “A mí qué?”.


Y si tú sabes inglés y la cosa sigue fea;
te tomas cinco pastillas de “I don’t care”, “I don’t care”.
Y las cosas van mal y la causa está perdida
no hay mejor medicina que tener “resignación, resignación”.


Resignación, resignación ese es el hecho
meter el pecho, resignación (…)


Si naciste chiquitito, gordo, feo y barrigón
te miras en un espejo y no encuentras la solución, pues ten:
Resignación (…)
Y para esa enfermedad, esa que llaman estrés,
te tomas un jarabe de paciencia con un poco de “A mí qué”.
Resignación (…)


Nota: vídeo de TV3 en directo


 
E se o verán se está tordendo na túa vida, pon outra vez esta última canción… e baila en solitario ou coa escoba… Resignación!


domingo, 26 de julio de 2026

SACHASO DE MAR

Xullo festivo en Meaño e fin de semana na comunidade na honra ao apóstolo Santiago, día de Galicia. O santos Benito (Lores) e Cristóbal (Dena), Viño, xantar dos Muiños, Son do Mar, Sachaso Rock… Por cartos que non sexa! Que non queda tempo para traballar!! 😉 😉


Por isto, imponse este fin de semana neste pequeno Ventanuco unha entradiña fotográfica e con vídeos dos concertos en Dena, no marco de “Son do Mar” e “Sachaso rock”. Todo hai que dicilo, balance positivo, en canto a unha convivencia que, por un tempo, se dubidou. A boa acústica con son controlado no recinto, fixo que se poidera convivir no centro de Dena e, nunha gran maioría, os que non quixeron ir aos concertos, poideron conciliar o sono con relativa normalidade. Axudou tamén a tempo meteorolóxico, que permitía durmir coa fiestra pechada para evitar que o son da electrónica entrara con todo o estrondo. Tamén boa canalización de vehículos cara as once zonas de estacionamento gratuito habilitadas polo Concello de Meeaño e que deron dabondo. Aquí a nosa selección:


Europe...





 


Concerto coa banda galega Bala

Tam Tam Go!...


Maldita Nerea...







A banda galega The Rapants




O galego M9Louro

Lia Kali...




 


Marlon en "Son do Mar"

Outras imaxes do público en Son do Mar...