Respira Meaño. Nesta campaña 2025-26 cumprimos 12 anos no aire grazas a teu pulo. Desde aquí, seguiremos abrindo este particular Ventanuco de libertade cada fin de semana. Somos un espazo a compartir e unha canle para chegar a ti (ou viceversa), no Meaño que nos une. Unha historia por descubrir, empatizar e convivir, mesmo tamén con nós mesmos. Nen máis nen menos. Sen pretensións.
Comprender
a convulsa primavera de 1936 é vital para entender as causas do golpe de estado
de xullo que desembocou na fratricida Guerra Civil para parir logo a infausta
ditadura. Para esa comprensión, “Fuego Cruzado” -escrito polos historiadores
Fernando del Rey e Manuel Álvarez Tardío-, debería converterse en obra de
referencia. En
casi 700 páxinas, debulla en profundidade os cinco meses da Fronte Popular no
goberno. Nelas fuxe no buenismo e dos convencionalismos á hora de explicar esa turbulenta
etapa. “Algunos ciudadanos -escriben ao final os autores- rehúyen la Historia y
prefieren relatos morales del pasado que soporten sus memorias del presente”.
E, advirten, “no hay por qué tratar a todos los lectores como si fueran
creyentes (…) y no hemos investigado la primavera del 1936 y la violencia
política para solventar dilemas morales simples, ni para alentar discursos
maniqueos, encontrando respuestas fáciles a preguntas difíciles”. A
extrema dereita da Falanxe, senningún
deputado nas eleccións de febreiro de 1936 e con moito menos forza da que se
lle presume, gaña adeptos tras tirarse ao pistolerismo para contribuir a
desestabilizar o goberno. Pero o inimigo atípico, tamén causando a espiral
violenta, estaba dentro da propia Fronte Popular, onde as divisións e loitas
intestinas dificultaba de por si calquera goberno. Mesmo O PSOE que, era o
partido máis forte nesa coalición, evitou involucrarse no executivo deixando
facer a Azaña e os republicanistas, para cargar sobre eles a cada paso como
para deixalo cair (o do “perro del hortelano: ni come, ni deja comer”). Máis non
só iso, dentro do PSOE as divisións internas (Besteiro no bando conservador,
Prieto no centro e o “leninista” Largo Caballero á esquerda tirado á
“revolución”) eran alevosas, endosándose entre eles puñaladas trapeiras, e contribuindo
a caos dun goberno que nunca tivo o control por tratar de safisfacer as
diferentes familias da Fronte Popular.
A
violencia na rúa, lonxe do que poida pensarse, non foi un monopolio da extrema
dereita, tal como mesmo vendía a Fronte Popular daquela, e como algunhas
correntes explican hoxe, de xeito buenista
e simplista, a orixe do golpe. E é que violencia foi tamén unha reacción
xeralizada e organizada desde a esquerda (socialistas, comunistas e
anarquistas). No medio, o goberno reaccionou con atino ante a violencia da
dereita, ilegalizando a Falanxe en marzo e encarcelando ao cabo aos principais
líderes. En troques, fixo a vista gorda coa violencia das esquerdas que, no
fondo, permitiu, para non facer quebrar a propia coalición. Iso, á postre, limará
a autoridade e a credibilidade do goberno.
Os
datos, con números, nomes e apelidos de moitos dos mortos nese “lume cruzado”,
refréxanse no libro, e amosan un balance tan real como sorprenderte. Aquí, unha
pincelada: entreo 17 de febreiro (o día
seguinte do triunfo da Fronte Popular nas eleccións) e o 17 de xullo (inicio do
golpe de estado), documéntanse 977 episodios de violencia política, cun balance
de 484 mortos de 1.654 feridos. Desos 977 episodios violentos, coñecese aos
responsables de 544 casos. E deles, o 78,7 por cento foron causadospolas esquerdas; e o 21,3 por cento restantes
foron responsabilidade das dereitas. E canto ás vítimas, as cifras dos
damnificados son diferentes: 764 vítimas
nas esquedas (documéntanse 223 mortos e 541 feridos), e 528 nas dereitas (147
mortos e 381 feridos). Unha
violencia e letalidade na que, entre outros aspectos inflúe que daquela a
sociedade chegara e mantíñase armada, con moita arma curta entre a cidadanía, o
cal hoxe sería impensable. E todo no medio de cinco meses onde se mantivo o
estado de guerra e a censura nos medios de comunicación, cunha sociedade cada
vez máis polarizada mentras o Parlamento actuaba como caixa de resonancia. Non
estaría de máis que os nosos políticos actuais leran “Libro cruzado” para non voltar
cometer aqueles erros… porque é un camiño que, se non prestamos atención,
atisba pode empezar a andarse. Precisábase entonces -e hoxe- xente de con
visión de estado, non de partido.
domingo, 23 de agosto de 2026
En clave de verán (e III)
O ITALIANO MÍSTICO
(Franco Battiato)
A
terceira (e última) estación musical de verán fai a súa parada noutro desos
cantantes que non foi de masas, pero si calou en seguidores de idades moi
diversas. El é o italiano Franco Battiato (1945-2021), que, amén de cantautor, foi
director de cine e óperas, guionista, pintor, e ata filósofo e místico. Tamén
ecléctica foi a súa carreira musical, con estilos que, partindo da música
romántica, evolucionaron pasando pola electrónica, rock progresivo,
música culta e étnica. Ata foi provocador en reflexións para espertar esa voz
interior. Gustaba de cantar sentado sobre o escenario para reforzar a idea de
recital íntimo e meditación compartida co público. Todo iso fixo del un
intérprete difícilmente calificable, sendo, o que se pode dicir, un músico
total.
As súas
letras eran cultas, ávidas de pasearnos pola Historia e por diversas culturas e
etnias. Outras foron críticas co momento, e algunhas ata místicas. Mesmo
el tivo unha efímera experiencia política como Conselleiro de Turismo, sen
cobrar salario, pero que non soportou pola falta de principios que imperaba
nese mundillo. A súa crítica aos parlamentarios italianos levou ao seu cese. Desenganado, deixou a política. Non
casou nen tivo fillos. Finou aos 76 anos na casa dunha infermidade neuroxenerativa. Este ano estrenouse en Italia "Franco Battiato: Il longo viaggio", película sobre este músico xenial. Entresacamos
para este Ventanuco cinco das súas cancións, con fragmentos de letras para achegar ao lector a súa música, descubrilo por parte da nova xeración, e redescubrilo ou recuperalo para outras máis "talludiñas". Algunhas letras merecen dunha explicación para situar ao lector/oínte.
“Centro
de gravedad permanente” Esta canción lanzouse en 1981 e foi a primeira que o fixo sair e triunfar no exterior (tamén en España). A procura
interior de Battiato arranca dunha forte crise existencial que sufriu a inicios
dos anos 70, e que no metro de Nova York mesmo levouno a pensar no suicidio, barallando guindarse á vía, como atraído por un canto de sirena. “Unha noite -escribiu-
estaba seguro de morrer máis do habitual. Cando cheguei ao máximo, déixeme
levar aceptando tranquilamente a idea da morte, cando repentinamente empecei a
sentir unha enerxía inconfundible que, partindo da cabeza, todo se estabilizou
por todo o meu corpo, aportándome unha serenidade e unha ledicia que nunca
imaxinei que podería existir”. A partir de aí foi un buscador interior constante, acabando por ser defensor da teoría de que consciencia perdura despois da morte do corpo. E para esa procura, o ioga e a meditación interior foron as súas ferramentas para conectar, técnicas que, defendía, deberían ser de formación regrada nos
colexios. Mesmo el, logo, moitas veces cantaba sentado sobre o escenario (como verás abaixo no vídeo), procurando o intimismo e unha meditación compartida co público. O
filósofo e místico armenio George Gurdjieff, a quen leu Battiato, falaba que
todo ser humano posúe cinco centros interiores: instintivo, motor, intelectual, emocional e
sexual. En cada persoa un desos desos centros está máis desenvolto que outros.
E aí Gurdjieff incidía na importancia dun “centro de gravidade” que
armonizara todos os demáis. Ese "centro de gravidade permanente" é o que ten que procurar cada quen para conseguir que todo funcione en equibrio interior, e
non deixarse arrastrar polo caos do mundo, polas modas pasaxeiras e a superficialidade da sociedade que nos rodea. Isto explica a letra da canción de Battiato que, nun fragmento, reza así:
Busco un centro de gravedad
permanente que no varíe lo que ahora
pienso de las cosas, de la gente. Yo necesito un centro de
gravedad permanente que no me haga cambiar nunca
de idea sobre las cosas, sobre la
gente. En las calles, era mayo y
caminábamos juntos, cortando, entre bromas, manojos de ortigas. No soporto ciertas modas, la falsa música rock, la new
wave española, el free jazz, punkie inglés,
ni la monserga africana.
“Nómadas”
Lonxe
do que pode crersea primeira vista -e
que nos pode facer pensar na crise migratoria como a que estamos a vivir en
Ceuta-, a letra desta canción (1987) resposta en metáfora a unha viaxe interior na que
cada ser humano é nómada na procura do senso máis profundo da vida "buscando los ángulos de la tranquiliad". Para iso toca alonxarse material ("de la ciudad") e das reacciones emocionais, atopando "al final del camino” esa
paz interior.
Nómadas que buscan los ángulos
de la tranquilidad en las nieblas del norte, en
los tumultos civilizados,
entre los claros oscuros y la monotonía de los días que pasan.
Caminante que vas buscando la paz en el crepúsculo, la encontrarás al final de
tu camino. Largo el tránsito de la
aparente dualidad,
la lluvia de septiembre despierta el vacío de mi cuarto,
y los lamentos de la soledad aún se prolongan.
Como un extranjero, no siento ataduras del sentimiento. Y me iré de la ciudad, esperando
un nuevo despertar Los viajantes van en busca
de hospitalidad en pueblos soleados, en los
bajos fondos de la inmensidad.
Y después duermen sobre las almohadas de la tierra.
Forastero que buscas la dimensión insondable, la encontrarás fuera de la
ciudad, al final de tu camino.
"Yo
quiero verte danzar" Esta
canción rinde homenaxe á celebración da vida e da libertade a través da
danza. E faino cun ritmo alegre que nos leva a unha viaxe para visualizar
escenas dos bailes dos cíngaros nos desertos, dos balineses (naturais de Bali en Indonesia, cunha profunda espiritualidade), dos “derviches tourneurs” (xiradores) das sagradas
danzas balcánicas en círculo, o kathakali do sur da India, os valses de
vieneses da Baixa Padana (Norte de Italia)… A danza preséntase como vehículo de conexión
entre as diversas partes do mundo, e que mesmo procuran esa conexión espiritual
interior entre as xentes do mundo.
Yo quiero verte danzar como los cíngaros del
desierto, con candelabros encima
o como los balineses en días de fiesta.
Yo quiero verte danzar como derviches tourneurs que
giran sobre la espina dorsal al
son de los cascabeles del kathakali.
Y gira todo en torno a la
estancia, mientras se danza, danza.
Y gira todo en torno a la estancia, mientras se danza.
Y Radio Tirana transmite música balcánica,
mientras bailarines bùlgaros, descalzos, sobre braseros
ardientes.
En Irlanda del Norte, en verbenas de verano,
la gente anciana que baila al ritmo de siete octavas.
Y gira todo en torno a la
estancia (…) En el ritmo obsesivo la
clave de ritos tribales
reinos de hechizos y de los músicos gitanos rebeldes.
En la Baja Padana, en verbenas de verano, la gente anciana que baila, viejos bailes vieneses.
"La
estación de los amores" Esta letra de 1984 é unha metáfora do cíclico que é o amor na vida, que ven e vai “sin previo
aviso” (como nunha estación: un tren que ven, ou que se vai...). E que o amor non coñece de idades. O tempo é fugaz, pero os desexos e
paixóns poden permanecer vivos por moito tempo (quizáis por sempre), e, se se van, regresan cando menos o esperas.
La estación de los amores,
viene y va, y los deseos no envejecen, a
pesar de la edad. Si pienso en cómo he
malgastado yo mi tiempo, que no volverá, no
regreserá, más. La estación de los amores,
viene y va, y llegará sin avisar, ya
verás, te sorprenderá. Tuvimos tantas ocasiones,
perdiéndolas. No las llores más, no las
llores hoy, más. Le queda un nuevo entusiasmo por latir al corazón. que otra posibilidad de
conocerse. Los horizontes perdidos no
regresan jamás.
Pobre patria! Última canción deste abano. A súa letra (1991) é unha dura crítica á decadencia política, moral e
social da Italia a fins dos anos 80 (financiación ilegal de partidos, a partidocracia, a impunidade dos políticos, conexión da política co crime organizado da Cosa Nostra...). Unha decadencia que hoxe é extrapolable a outros países, pode que
ata a España no intre actual. Recomendable ler e escoitar esta canción, amarga e directa, sen eufemismos. Só cabe soñar con que un día voltará a primavera.
Mi pobre patria! Aplastada por
abusos del poder
de gente infame, que no conoce el pudor,
se creen los dueños poderosos y piensan que les pertenece todo.
Los gobernantes, cuántos perfectos inútiles bufones!
En esta tierra que el dolor ha devastado…
Acaso no sentís nada de pena ante esos cuerpos tendidos sin vida?
No cambiará, no cambiará, quizá cambiará.
Y cómo excusarles las hienas de la prensa y las de los estadios, chapoteando en el fango como
cerdos?
Yo me avergüenzo un poco, y me hace daño,
ver a los hombres como animales.
(…)
Esperamos que el mundo vuelva a cotas más normales,
que pueda contemplar con calma el cielo,
que no se hable más de dictaduras,
Quizás tengamos que ir tirando mientras la primavera tarda en
llegar
domingo, 16 de agosto de 2026
*** Opinión
BULLA
O
son elevado que mantiña a altas horas da madrugada os eventos do Costa Feira no
polígono de Nantes durante a primera semana de agosto enervou aos veciños de
Lores, Paradela, Meaño, Viliquín y Dadín, entre otros lugares. Un son que
medraba tras acabar os concertos, que era cando entraba en ebullición a
discoteca Bulla, radicada no recinto, e que prolongaba a súa actividade ata o
fío das 6:00 da mañán. Non só Meaño, porque ese son nocturno tamén impactaba na
localidade de Nantes, e mesmo de deixaba oir en casas de Nanín, colindante xa
con Areas (que dista 5 quilómetros do polígono de Nantes). Varios damnificados chamaron de madrugada Policía Local de Sanxenxo para
queixarse, e outros o facían no Concello de Sanxenxo ao día seguinte. Tomando
nota, e mercede á actuación do concello, a empresa organizadora regulou o son
esta semana (a partires do 10 de agosto) e anticipou o peche do Bulla ás 4:00
da madrugada. Todo encauzado e voltouse normal. Ata aquí, parabéns pola
corrección.
O
pior, Costa Feira (e que motiva esta opinión), non foron as molestias ocasionadas
durante esas noites. Non, o pior foi a nota de prensa divulgada por vostedes nos
medios de comunicación e publicada este venres 14 de agosto, onde reza
(extracto textual): “ante las quejas de vecinos de la zona por el supuesto ruido nocturno de los conciertos
del Costa Feira, los responsables del festival aclaran que cumplen en todo
momento con la legalidad vigente en materia de ruido, (…). Por ello creen
necesario matizar las críticas del grupo
de vecinos de Meaño ya que no reflejan la realidad del evento”. Señores
organizadores de Costa Feira: unha cousa é cometer un exceso de ruido nesas
noites, querendo ser fieis ao nome de “Bulla” (RAE: griterío, ruido forte de
xente, ou reunión de moitas persoas), e logo corrixilo (calquera comete un
exceso, e logo enmendaron). Outra cousa é “mexar
por nós, e dicir que chove”. Porque o ruido nesas madrugadas, non foron
“supostos”, foron totalmente reais, y ducias de veciños consultados por este
portal o atestiguan (incluido unha xoven meañesa que tivo que recorrer a
colocarse tapóns nas ourellas para poder conciliar).
O
esgrimido polos afectados si que refrexa a realidade do acaecido no evento esos días (en relación a Bulla). O que non refrexa a realidade é a versión súa que
trasladan en nota de prensa. E se vostedes, tal como dicen, mateñen “un firme compromiso coa zona e cos
veciños”, ese ben podía empezar na súa nota pedindo disculpas e logo
manifestar que enmendaron o erro (e todo arreglado!), e non cargar contra os
veciños dubidando do acaecido, como se en tantos lugares diferentes se inventaron
a situación padecida… Pois non, señores Costa Feira, non chovía, aínda que
vostedes o dixeran, senón que mexaban por nós con esa nota de prensa. Desde
aquí, dicímolo libres. P.D.: Se desde Costa Feira queren facer uso de réplica e
publicar neste portal, pode dirixir –uso si, con autor plenamente identificado-
o seu escrito apoloventanuco@gmail.com
sábado, 8 de agosto de 2026
UNA MADRE CORAJE GANA SU CAUSA EN PRO DE LA DISCACIDAD
El alcalde Carlos Viéitez y su gobierno local se comprometen a dar marcha
atrás el próximo año y aceptar en las ludotecas de de verano y Navidad a todos
los niños, eliminando el límite de discapacidad máxima que había fijado en un
60 por ciento este años, lo cual dejaba fuera de la ludoteca de verano al niño Anxo.
L.P. por exceder el baremo.
Anxo experimentando en piragua sobre el agua en su nuevo campamento
Una marcha atrás que no obedece a una concesión de la alcaldía, sino a
una exigencia que le había demandado la
Valedora de Pobo y la Fiscalía de Personas Mayores Personas con Discapacidad,
órganos que se han interesado por el affaire
meañés. En el fondo todo se se debe la madre-coraje del niño, en la persona
de Noelia Lobato Tarelo, meañesa dio voz en prensa (La Voz de Galicia),
denunció la discriminación que la discapacidad que el gobierno local evidencia
en unas bases aprobadas de tapadillo y que nunca fueron públicas, y elevóescritos de denuncia ante el Ministerio de
Igualdade y la Valedora de Pobo. Tras lo publicado en La Voz de Galicia, y ante
una denuncia social de tal calado, la propia Fiscalía actuó de oficio (este
blog lo adelantaba el pasado 5 de julio cuando asegurábamos que “en otras
instancias se está valorando el poder actuar de oficio”, sin citar entonces la
Fiscalía mientras no se hiciera oficial esa intervención), exigiendo informes y
documentación al gobierno local. Y en esos informes, implícito, ya figuraba la
marcha atrás del regidor para tratar de contener cualquier actuación judicial. Así lo refiere la Valedora do Pobo, en cuyo escrito emitido el pasado 15
de julio, trasladaba ya a la madre ese acuerdo: “o concello -apunta en su
respuesta la Valedora- manifesta no seu informe que, en vindeiras edicións do
Ludoconcilia e na elaboración do Prego de Prescricións Técnicas estudarase a
eliminación de calquera límite para o acceso a persoas con discapacidade”.
“Porén -agrega la Valedora- este compromiso municipal constitúe unha resposta
adecuada para evitar que situacións semellantes podían reproducirse no futuro”.
Otra imagen de Anxo viajando en piragua en su nuevo campamento
Tantarantán Y en justa cruzada, en el último pleno del día 30 de julio, esta madre pidió
al final, turno de palabra en el que dio un tantarantán al regidor y a los
concejales de su gobierno, tanto que, más de uno, acabó bajando la cabeza por
vergüenza, mientras, uno por uno, les mostraba una fotografía de su hijo enrolado
al final en otro campamento arousano, en la que corría y se divertía como el
niño que es. Y eso que el regidor, instantes antes en esa misma sesión, sacó
los pies del tiesto, asegurando que “estos niños tienen que ir a centros
especiales”, desconociendo la tendencia a la inclusión que desde hace años
prima en la sociedad y en la educación europea y española. En una charla de
bar, puede entenderse, ahora bien, desde el sillón de la alcaldía como máximo
representante de los meañeses que es, y un acto oficial como es una sesión plenaria,
el patinazo es de traca. Y, para inri, se lo espeta a la edil nacionalista
Rosana Domínguez que fue quien sacó el tema, precisamente a una maestra que es
-y ejerce- y que afronta en el día a día la educación a niños con discapacidad.
Madre e hijo en una instantánea familiar
Y, a mayores, reprende a la nacionalista reprochándole que “usted hace
política con este caso” en alusión al tema. ¿Ah, no? ¿Qué debe hacer una edil
en un pleno?: ¿Calceta?, ¿encaje de bolillos?, ¿ganchillo? ¿crucigramas?
¿sudokus?... Claro que lo que tiene que hacer es política. ¿Qué hace el regidor
cuando se sienta en el sillón de la alcaldía? Política, por supuesto. ¡Ah! Y
por cierto, bastante peor que la de su contrincante, y con muchos peores formas
(no hay más que ver las videoactas). Cuando menos, a la edil nacionalista
debería agradecerle su corrección, esa que al regidor le falta. En esa sesión Carlos Viéitez acabó anunciando que se eliminarían en las
ludotecas municipales esta barrera para el futuro (la de de verano rige con el curioso lema “Somos
Iguais-Corresponsabilidad 2026). De lo contrario, ya avisado, se expone a
perder una subvención similar a los 18.032,99 euros que el concello ha recibido
este año de la Xunta y el Ministerio de Igualdade. Era una noticia de hechos
consumados, porque ya se lo había tenido que reconocer a la Valedora do Pobo y
la Fiscalía semanas antes para parar la riada. Si usted desea visionar el vídeo completo de la videoacta y la
intervención de esta madre al final para disipar dudas, pinche en el siguiente enlace directo para verlo y se
asombrará (así fue y así se lo hemos contado)
Sanxenxo Mas la cruzada de esta madre meañesa no para ahí. Y es que, tras indagar,
descubre que el Concello de Sanxenxo ha fijado también ese límite del 60 por
ciento (sin verse afectado este verano por no haberse registrado caso alguno
por encima de ese baremo). Por esta razón Noelia Lobato se ha avenido a
contactar con el Concello de Sanxenxo instándole a que eliminen esa barrera en
aras a la igualdad de los niños, y que ninguna familia de ese ayuntamiento sea
víctima de tamaño agravio en el futuro. Por cierto, Sanxenxo se lo agradeció y,
según refiere esta madre, tomó nota de lo sucedido en Meaño. Desde este portal se
lo agrademos -a Noelia y a BATA- en nombre de todos los niños que puedan verse
salpicados por la discriminación de los gobiernos locales. Nuestro aliento para
luchar en pro de las causas justas.
Lo importante es dar con personas que te entiendan
Agradecimiento Noelia Lobato valora todo lo acaecido (y vivido) este verano: “no se
trata de llevar a los niños con discapacidad a centros especiales, sino que se
trata únicamente de dar con las personas adecuadas, y Anxo este verano lo ha
hecho al toparse personas que son tan especiales como él” en relación al
campamento del club deportivo que lo acogió. “Al final, tanto él como yo
estamos contentos al haber tenido la suerte de encontrar ese lugar especial que Anxo necesita, donde respetan sus necesidades y lo quieren: el respeto y la empatía
han sido el gran regalo con el que al final el destino nos ha cruzado”. “Mi
agradecimiento a los monitor@s, a los voluntarios de BATA que siguen ahí, y
todos los que me habéis apoyado en esta cruzada en pro de la discapacidad”.
Nota: as fotos que ilustran esta reportaxe foron facilitadas
e a súa publicación autorizada por familia e campamento.
sábado, 1 de agosto de 2026
En clave de verán (II) O POETA DA RUMBA (Gato Pérez)
A
segunda estación musical deste Ventanuco estival detense en Gato Pérez, letrista,
compositor, guitarrista e cantante, que foi o verdadeiro poeta da rumba catalá.
O seu nome real era Xavier Patricio Pérez Álvarez. Nado en Arxentina en 1951, tiña
orixe española por canto os avós, tanto paternos como maternos, exiliáranse alá
cando a Guerra Civil. Xunta
coa súa nai, veu para Barcelona en 1966, para unirse ao pai que fixera antes a
viaxe. Por un tempo traballou de maiordomo, dado o seu gran dominio do inglés,
e pronto foi alcumado “Gato” pola súa cara rechoncha. Desde inicios dos anos 70
tocou integrado en varios grupos country, rock, jazz… ata que en 1977 empeza a
experimentar coa rumba catalá, fusionando rumba e salsa dun xeito singular, o
xitano co hispano e centroamericano, ata con tintes de bolero nas súas letras agridóces.
O propio Gato escribiu: “La rumba catalana es la música
propia, característica y original de la Barcelona urbana. Ha nacido de una
comunidad marginada pero netamente barcelonesa y muy arraigada, y posee un
sello atractivísimo, entre gitano, flamenco y centroamericano, que no se puede
comparar con nada conocido”. A sua andaina musical perdurou entre 1978 de 1990, tempo no
editou once discos. Xa en 1981 sufrira un infarto de miocardio e os seus
problemas de saúde, moitos de corazón que lle facían padecer fatiga crónica,
obrigárono a deixar o alcol. Cando os discos que compuxo logo, adoitaba dicir
con sorna, os temas eran concebidos “baixo os efectos da auga mineral” Finou novo en 1990, con tan só 39 anos, a causa doutro infarto,
este letal, cando estaba traballando nun novo disco. En 1991 editouse un doble
álbum recopilatorio baixo o título “Sabor de bario”. Nas súas letras, que tocan de cheo o corazón, Gato Pérez atrévese
coa crítica social, denunciando a discriminación de traballadores xitanos e
negros, censura a contaminación urbana, o ritmo frenético da vida dos músicos
de orquestra, o bodrio de programas dalgunhas canle de televisión, enarbola o
papel do feminismo… Todo iso naqueles anos cando non era habitual, e nos que, á
par, conta/canta historias anónimas de barrio en aire de cronista en verso. Entresacamos neste portal algúns fragmentos de letras e
cancións con vídeos de Gato Pérez, cando entonces en televisión había máis
directos (e cando era un play-back, comunicábanno). A primeira parada facémola en “Gitanitos
y morenos”, rumba cunha letra que, amén de crítica social, ven sendo a
declaración e carta de presentación da súa música, esa que fusiona o ritmo de
xitanos e negros. Para comprendelo, extraemos estes versos: Gitanitos
y morenos son los ases del compás
y en la sangre de sus venas late un pulso ancestral.
Ahora viene este cantante, forastero del sabor,
que se mira en el espejo del sentir multicolor.
Ahora
vengo yo, a cantar sereno,
ahora vengo yo con sabor, aunque no sea moreno.
Ahora vengo yo, a cantar distinto,
con mi estilo especial de palabras y ritmo.
Pintor
que pintas con amor, ¿por qué desprecias mi color?
si tú sabes que en el fondo yo también tengo sabor.
Puede ser que te equivoques con tu pincel extranjero,
pues también sienten el ritmo todos los blanquitos buenos.
O
mundo frenético dos músicos de orquestra entre quilómetros e escenarios, a arte
de saber interpretar para chegar ao corazón do público coa música de baile, é o
fondo de de “Se fuerza la máquina”,
pagando logo as consecuencias ese ritmo frenético que el mismo padeceu no
corazón. Este género divino, esta música
excelente, que es la música del pueblo con la que
baila la gente, tiene un gran problema, amigos, tiene un
serio inconveniente exige tantas energías que la salud se
nos resiente. Es la rumba y es el tango, son el jazz y
el rock′n'roll: un volcán de sentimientos por donde
habla el corazón. Así se gasta adrenalina y se bebe mucho
alcohol para afinar las emociones y acordarse
del dolor. Se fuerza la máquina, de noche y de día y el cantante con los músicos se juegan
la vida. Si el cantante va cargado casi expresa
lo que siente, si va fresco canta triste y no conecta
con la gente, melodías eternas encadenan la armonía cuándo el músico es sincero y toca
trozos de su vida.
Noutras,
Gato Pérez, párase no anecdótico sendo capaz de facer, por exemplo, do
ventilador unha canción, ou mesmo dun bar, dese bar que todos tivemos, a onde o
cliente asiduo adoitaba ir sempre a mesma hora a compartir ou desafogar
historias, cabreos, emocións “en posición vertical”, mágoas ou alegrías con
amigos e clientes. Nauqela xeracion, todos tivemos un bar que era máis que un
bar. Ese de antes, ese que permañecía aberto ata a madrugada e o corpo
aguantara, é o que protagoniza “Ebrios
de soledad”, un canto de morriña a ese local:
Ese
bar fue nuestra vida y
por eso está presente en
las iras y alegrías que nos mueven a vivir. Aunque
ahora es diferente y ya nada es como antes su
recuerdo permanece y se merece una ovación.
Ebrios
de soledad los
amigos de siempre se
alejan y se pierden para
volverse a encontrar, en
el mismo lugar en
sublime armonía compartiendo
emociones en
posición vertical. Hay
un genio incomprendido, un
creador de lo sublime y un
artista del futuro que aún está por descubrir, el
empírico poeta, traductor de obras completas, que
pega un salto a la Olivetti y se convierte en ganador. Y
también van los cantantes, con
los músicos geniales a
explicarse las canciones y exhibir su vanidad, mientras
otros sin fortuna venden risa y luz de luna a un
roquero rey del rollo rey del rollo de imitar. El
amigo derrotado por
la lucha cotidiana va y
se borra del programa pues tiene que madrugar mientras
otros más dichosos, habladores e incansables, buscan
otro grifo abierto donde poderse enganchar. Se
inaugura un nuevo día, en
el bar junto al mercado, entre
frutas y pescado que perfuman la humedad donde
gente alborotada en un mosaico de miseria entierra
su borrachera con algo sólido y champán.
Cun
toque de humor, os prexuizos sociais afloran en “Todos los gatos son pardos”, esos que nos levan a ter opinións xa
preconcebidas sobre os outros, ás veces pola súa indumentaria, polo coche que
conducen e a que horas do día (ou da noite) en que se move. Presentado abaixo por José Mª Íñigo (sen bigote!), e como nunha crónica
de comedia, todo arranca co suceso propio de crónica de xornal: Circulaba por la noche en su coche un
ciudadano
proveniente de una fiesta súper de ambiente mundano,
aturdido por la juerga, aplastado en el asiento
se marchaba hacia su casa computado a descansar.
De repente y por sorpresa unos guardias apostados
le ordenaron detenerse y aparcar en un costado.
El control daba con todo, se buscaba a unos maleantes
que habían dado un serio golpe junto allí minutos antes. A las tres de la mañana nadie cree ni
una palabra
a un sujeto mal vestido en un coche destartalado
"Aquí hay gato encerrado -dijo un guardia inteligente-
"deberemos comprobar quién es usted y en dónde ha estado".
Es más, y en esos días los vecinos reclamaban
un despliegue policial superior al habitual:
mil atracos y secuestros, registros y redadas,
la ciudad era un infierno, se había perdido la calma. Si hubiera sido de día, habría pasado de
largo,
pero señores, era de noche, y todos los gatos son pardos
(…) Dos días en comisaría, esposado a un
homicida,
simple trámite y perdone las molestias de antemano. Si hubiera sido de día, habría pasado de
largo,
pero señores, era de noche y todos los gatos son pardos.
E
crónica de familia, a de “Blanca Torres Muñoz”, filla de Pedro e Juana, e que
foi unhas desas mulleres fatal, tan linda e engaioladora como provocadora da
ruina de todos os que a ela de achegan. Cantaba Gato: Perico Torres y Juana María Muñoz venían de dos estirpes de raza pura en el
vacilón: Juana venía del monte, Perico del altiplano, y ponían banda sonora al comportamiento humano.
Se unieron en la tormenta y aterrizó un
meteorito, bello fruto primoroso de María Juana y Perico. Que de su madre heredó belleza y de su padre
locuacidad, la bautizaron Blanca en homenaje a la amenidad.
Blanca Torres Muñoz es una muchacha fina que a los hombres vuelve locos y los conduce a
la ruina.
Nota: vídeo de TV3 Catalana, con tres canción de Gato. Avanza o vídeo ata 5,20 min. para esoitar Blanca Torres Muñoz (ou ben podes escoitar as tres canción: "Juanito Alimaña", "Blanca Torres Muñoz" e "A la carrer de la cera", esta última en catalá, que tamén foi lingua para de canción de Gato)
Biográfica da súa vida
resulta “La
gran ciudad”, na que relata a crónica do
adolescente que foi, que con 15 anos e xunto coa nai,
chegan da Arxentina, e desembarcan
en Barcelona. Así, el mesmo, Xavier Patricio, enfróntase a nova cidade, e na
letra rinde o seu tributo a unha Barcelona multicultural, deixando atrás os pibes porteños no seu Buenos Aires
natal. Un día de primavera del que hará un decenio
más,
arribaba a la ciudad por la puerta de ultramar
en un barco transatlántico desde el continente austral
un chaval viajero armado de una gran curiosidad.
Muchos amigos en la distancia, había tenido que dejar.
El mundo intenso y festivo que solía frecuentar.
Su ciudad gigante conocía de pe a pa
y aprendía por las calles la lección fundamental.
El trajín cosmopolita y una gran actividad
sorprendieron gratamente al chico al desembarcar, treinta años prisionera y no podían doblegar
a la enérgica ciudad que comenzaba a despertar.
Inundaban las aceras emigrantes y extranjeros
en un cóctel demencial de turistas con obreros,
abierto y cálido el corazón del lugareño
tantos potajes distintos en un único puchero. Hay gitanos y judíos, valencianos, portugueses
andaluces, africanos, isleños y aragoneses,
y una rambla rebosante de fecunda humanidad,
un oasis de tolerancia imposible de ocultar. Charla y copa descubrían los secretos del lugar
en larguísimos paseos a las horas de estudiar.
Conversaciones eternas, escalas de bar en bar
entre Tibidabo y mar del Besós al Llobregat.
A inicios do anos 80 falar
de feminismo e empodeirar á muller para abandeirar unha política que entonces era
de homes, supoñía unha ousadía. Pero en “La
diputada” Gato non se cortaba un pelo na crítica política aos varóns
“culpables del aburrimiento”: Siempre por delante de todos los hombres
que han hablado tanto y han hecho tan poco,
y son los culpables del aburrimiento
que se masca en medio de este desencanto.
Siempre rodeada de tipos tan serios
que por más que hablan no se les entiende.
Hablan el idioma de un mundo distante
que jamás consigue llegar a la calle. Ella sola contra todo el mundo
cambiará esas leyes inhumanas (…) Aire nuevo en el congreso con esa fiera
desatada
que no para nunca, todo un tren expreso
¡Ay, qué diferente, la diputada!
“Quise ser tu amigo” é unha canción nostálxica do que puido ser pero non foi nas nosas relacións.
O non saber ver a oportunidade, non coller o tren axeitado, resultando esa
letra de bolero ao ritmo de singular rumba aflixida:
Cuando salga el sol mañana
yo ya estaré lejos de ti.
Fuimos almas impacientes
que no supieron resistir.
Quise ser tu amigo, ¿te acuerdas de mí?,
que te pasó tan cerca y no quisiste huir;
te azotaba un viento de ambición sin fin
y no tuviste tiempo para mí.
Ya no soy aquel fantasma
que vivía en la oscuridad.
Me tocó pasar por todo
hasta que aprendí a olvidar.
Gato Pérez finou
con 39 anos deixando moitas historias por crear e cantar. Neste capitalismo
salvaxe, se eres novo, con dificultade para chegar a fin de mes, imposible
poder pagar unha vivenda con tan pírrico salario, sufrindo as dentadas da
ansiedade e do estrés por doquier -que tamén asomaba naqueles anos 80 cunhas
tasas da paro brutais-, nunha sociedade hoxe en que psiquiatras e psicólogos
clínicos poder facer o agosto, non cabe alporizarse, non serve nadar sempre
contra corrente, non podemos agotarnos facerdo de Quixote, e Gato nos receito a
ritmo de rumba para levantarche o ánimo é ben sinxela: “Resignación” Óigame usted, caballero, que problema tengo yo:
Tengo atrasada la renta, la farmacia y el colmado
el teléfono cortado, me he quedado sin trabajo
y el coche se me revienta, y si sigo cuesta abajo, no llegaré a los
cuarenta.
Dígame señor psiquiatra: ¿Qué debo hacer?
He perdido a mis amigos y a mi mujer: “Yo te voy a
recetar jarabe de “Me resbala”,
un poco de una pomada y un ungüento de “A mí qué?”.
Y si tú sabes inglés y la cosa sigue fea;
te tomas cinco pastillas de “I don’t care”, “I don’t care”. Y las cosas
van mal y la causa está perdida
no hay mejor medicina que tener “resignación, resignación”.
Resignación, resignación
ese es el hecho
meter el pecho, resignación (…)
Si naciste
chiquitito, gordo, feo y barrigón
te miras en un espejo y no encuentras la solución, pues ten:
Resignación (…) Y para esa
enfermedad, esa que llaman estrés,
te tomas un jarabe de paciencia con un poco de “A mí qué”.
Resignación (…)
Nota: vídeo de TV3 en directo
E se o verán se está tordendo na túa vida, pon outra vez esta última
canción… e baila en solitario ou coa escoba… Resignación!